Preeklampsi (gebelik tansiyonu)
Preeklampsi, gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan tansiyon yüksekliği (140/90 mmHg ve üzeri) ile birlikte idrarda protein kaybı ya da karaciğer, böbrek, kan ve sinir sistemi gibi organların etkilenmesiyle tanımlanır. Anne ve bebek için ciddi sonuçlar doğurabildiğinden erken tanınması ve yakın izlenmesi gerekir.
Uyarıcı belirtiler: şiddetli baş ağrısı, görme bulanıklığı veya ışık çakmaları, sağ üst karın ağrısı, ani şişlik artışı, nefes darlığı. Bu belirtilerde gecikmeden başvurulmalıdır.
Risk altındakiler: önceki gebelikte preeklampsi, kronik hipertansiyon, böbrek hastalığı, diyabet, otoimmün hastalıklar, çoğul gebelik, ilk gebelik, ileri yaş, obezite, tüp bebek gebeliği.
Tarama ve önleme: 11–14. haftada anne öyküsü, tansiyon, uterin arter Doppler ve kan testleriyle (PlGF, PAPP-A) risk hesaplanır. Yüksek risk saptananlarda 12–16. haftadan 36. haftaya kadar düşük doz aspirin başlanması erken preeklampsi riskini önemli ölçüde azaltır.
Takip: Tansiyon ölçümleri, idrar ve kan tahlilleri, bebeğin büyümesi ve Doppler ölçümleri düzenli aralıklarla değerlendirilir. Tedavi; tansiyon ilaçları, gerektiğinde hastanede izlem ve bebeğin akciğer gelişimi için kortikosteroid uygulamasını kapsar. Kesin tedavi doğumdur; doğumun zamanı, hastalığın ağırlığı ile gebelik haftası arasındaki denge gözetilerek planlanır.
Gebelik şekeri (gestasyonel diyabet)
Gebelikte ilk kez saptanan kan şekeri yüksekliğidir. Tanınmadığında bebekte iri doğum, doğum travması, yenidoğan şeker düşüklüğü ve ileri dönem sağlık sorunları; annede ise preeklampsi ve ileride tip 2 diyabet riski artar.
Tarama: Tüm gebelere 24–28. haftalarda 75 gramlık şeker yükleme testi (OGTT) önerilir. Önceki gebelikte gebelik şekeri, obezite, ailede diyabet veya polikistik over gibi risk faktörü olanlarda tarama ilk kontrolde de yapılır.
Tedavi: Beslenme düzenlemesi ve düzenli yürüyüş çoğu gebede yeterlidir; evde kan şekeri ölçümüyle hedefler izlenir. Hedeflere ulaşılamadığında insülin tedavisi başlanır. Bebeğin büyümesi ve amniyon sıvısı ultrasonla izlenir; doğum zamanı şeker kontrolüne ve bebeğin tahmini ağırlığına göre planlanır.
Doğum sonrası: 4–12. haftalarda şeker yükleme testi tekrarlanır; emzirme ve yaşam tarzı düzenlemeleri ileride diyabet riskini azaltır.
Sık sorulan sorular
Şeker yükleme testi bebeğe zararlı mı?
Preeklampsi önlenebilir mi?
Gebelik şekeri doğumdan sonra geçer mi?
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel durumunuz için mutlaka hekiminize danışın.