Gebelik haberini aldıktan sonra duyduğunuz “yüksek riskli gebelik” ifadesi çoğu anne adayında kaygı yaratır. Oysa bu tanım, gebeliğin kötü gideceğini değil, daha yakın ve planlı bir takip gerektirdiğini anlatır. Bu yazıda yüksek riskli gebeliğin ne olduğunu, kimlerin bu grupta yer aldığını ve takibin nasıl yürütüldüğünü özetliyoruz.
Yüksek riskli gebelik nasıl tanımlanır?
Anne veya bebek için gebelik öncesinden var olan ya da gebelikte ortaya çıkan bir durumun, gebelik sürecini ve doğumu olumsuz etkileme olasılığının normalden yüksek olduğu gebeliklerdir. Risk; annenin sağlığına, gebeliğin kendisine ya da bebeğe ait olabilir ve bu üç başlık birbirini etkileyebilir.
Risk faktörleri
Anneye ait
- 35 yaş ve üzeri ya da 18 yaş altı gebelik
- Yüksek tansiyon, diyabet, tiroid hastalıkları, böbrek ve kalp hastalıkları
- Epilepsi, romatolojik ve otoimmün hastalıklar, pıhtılaşma bozuklukları
- Obezite veya düşük vücut ağırlığı, bariatrik cerrahi öyküsü
- Sigara ve madde kullanımı
Önceki gebeliklere ait
- Preeklampsi, gebelik şekeri, erken doğum
- Gelişme geriliği, ölü doğum, tekrarlayan gebelik kaybı
- Sezaryen ve rahim ameliyatı öyküsü
Mevcut gebeliğe ait
- İkiz ve çoğul gebelik, tüp bebek gebeliği
- Tarama testlerinde yüksek risk, ultrasonda bebeğe ait bulgu
- Plasenta previa, plasenta yapışma anomalisi şüphesi
- Gebelikte ortaya çıkan tansiyon, şeker, kolestaz, enfeksiyonlar, kan uyuşmazlığı
- Amniyon sıvısının az ya da fazla olması, bebeğin büyümesinde yavaşlama
Takip nasıl yapılır?
Takip, risk düzeyine göre kişiye özel planlanır. İlk görüşmede öykü ve raporlar değerlendirilir; kontrol sıklığı, yapılacak ultrason ve testler, ilgili branşlarla ortak takip ve doğum planı belirlenir. Yüksek riskli gebeliklerin önemli bir bölümünde ayrıntılı ultrason, fetal ekokardiyografi ve Doppler incelemeleri izlemin temelini oluşturur. Bulgular her kontrolde anlaşılır biçimde açıklanır ve plan gerektikçe güncellenir.
Kendiniz için yapabilecekleriniz
- Gebelik planlıyorsanız gebelik öncesi görüşme için başvurun; kronik hastalıklar ve ilaçlar bu dönemde düzenlenir.
- Folik asit kullanımına gebelikten en az bir ay önce başlayın.
- Sigarayı bırakın, kilonuzu dengede tutun, düzenli yürüyüş yapın.
- Önerilen aşıları (tetanoz-difteri-boğmaca, grip, gerekli durumlarda diğerleri) zamanında yaptırın.
- Kontrollerinizi aksatmayın; her sorunuzu not edip görüşmeye getirin.
Ne zaman acil başvurmalı?
Vajinal kanama, su gelmesi, düzenli ve geçmeyen kasılmalar, şiddetli baş ağrısı ve görme bozukluğu, sağ üst karın ağrısı, bebek hareketlerinde belirgin azalma, ateş ve nefes darlığı durumlarında beklemeden sağlık kuruluşuna başvurun.
Yüksek riskli gebelik, doğru ekip ve planla yönetildiğinde çoğunlukla sağlıklı bir anne ve bebekle sonuçlanır. Önemli olan riskin erken tanınması ve takibin aksatılmamasıdır.