İkiz gebelik haberi büyük bir sevinç kadar bir dizi soruyu da beraberinde getirir. İkiz gebelikler, tek gebeliklere göre daha yakın takip gerektirir; ancak bu takibin içeriği ikizlerin plasentayı paylaşıp paylaşmadığına göre değişir.
İkiz türleri
- Dikoryonik ikizler: Her bebeğin kendi plasentası ve kesesi vardır. Tüm çift yumurta ikizleri ve tek yumurta ikizlerinin yaklaşık üçte biri bu gruptadır.
- Monokoryonik-diamniyotik ikizler: Bebekler tek bir plasentayı paylaşır, keseleri ayrıdır. Tek yumurta ikizlerinin çoğu bu gruptadır.
- Monokoryonik-monoamniyotik ikizler: Hem plasenta hem kese ortaktır; nadirdir ve en yakın izlemi gerektirir.
Plasenta tipi, 11–14. haftalarda ultrasonla en güvenilir biçimde belirlenir. Bu nedenle ikiz gebelikte erken dönem ultrasonu özellikle önemlidir.
Tek plasentalı ikizlere özgü sorunlar
Ortak plasentada iki bebeğin dolaşımı damar bağlantılarıyla birbirine bağlıdır. Bu bağlantılar dengesiz çalıştığında şu durumlar gelişebilir:
- İkizden ikize transfüzyon sendromu (TTTS): Bir bebek diğerine kan “verir”; verici bebekte sıvı azalır, alıcıda artar. Tedavi edilmezse ciddi sonuçları olabilir; fetoskopik lazer ile tedavi edilebilir.
- İkizler arası kansızlık-polisitemi (TAPS): Yavaş bir kan geçişiyle bir bebekte kansızlık, diğerinde kan yoğunluğu artışı gelişir; Doppler ile izlenir.
- Seçici büyüme geriliği: Plasentanın eşit paylaşılmaması nedeniyle bir bebeğin geride kalması.
- TRAP sekansı: Nadir bir durumdur; ablasyon işlemiyle tedavi edilebilir.
Bu sorunların çoğu belirti vermeden, yalnızca ultrasonla saptanabildiği için tek plasentalı ikizlerde 16. haftadan itibaren iki haftada bir ultrason yapılır.
Takip takvimi
| Hafta | Dikoryonik | Monokoryonik |
|---|---|---|
| 11–14 | Plasenta tipi, NT, erken tarama | Plasenta tipi, NT, erken tarama |
| 16–18 | — | Sıvı, mesane, Doppler (2 haftada bir başlar) |
| 18–23 | Ayrıntılı ultrason | Ayrıntılı ultrason + fetal ekokardiyografi |
| 24+ | 4 haftada bir büyüme ve Doppler | 2 haftada bir büyüme, sıvı ve Doppler |
Tüm ikiz gebeliklerde rahim ağzı uzunluğu ölçümü, preeklampsi ve gebelik şekeri taraması, kansızlık kontrolü ve beslenme planı takibin parçasıdır.
Erken doğum
İkiz gebeliklerin yaklaşık yarısı 37. haftadan önce doğar. Rahim ağzı uzunluğunun izlenmesi, kısa serviks saptandığında progesteron desteği ve gerektiğinde diğer önlemler erken doğum riskini azaltmaya yardımcı olur. Erken doğum belirtilerini (düzenli kasılma, bası hissi, sulu veya kanlı akıntı) öğrenmeniz ve geciktirmeden başvurmanız önemlidir.
Doğumun planlanması
Komplikasyon yoksa dikoryonik ikizlerde 37–38, monokoryonik-diamniyotik ikizlerde 36–37, monoamniyotik ikizlerde ise 32–34. haftalar civarı doğum önerilir. İlk bebeğin baş gelişi olduğu uygun olgularda normal doğum mümkündür; doğum şekli plasenta tipi, bebeklerin duruşu ve annenin durumuna göre birlikte planlanır. Doğum, yenidoğan yoğun bakımı bulunan bir merkezde ve yenidoğan ekibiyle koordineli şekilde yapılır.